0-3. Hafta
Hamilelik süreciniz ve bebek gelişimi doktorunuz tarafından hafta olarak değerlendirilir. Hamileliğinizin başlangıcı döllenmedir. Hamileliğiniz döllenme tarihinden yaklaşık 2 hafta sonra olmaktadır. Zamanlamanın doğru yapılabilmesi için genelde son adet gördüğünüz tarih baz alınır. En son gördüğünüz adetin başladığı gün hamileliğinizin başlangıcı olarak kabul edildiğinde tüm hamilelik süreciniz yaklaşık 280 gün, yani 40 hafta sürecektir. Adet süreniz 28 günü aştığında, aştığı gün kadar süre muhtemel süreye eklenir.
Hamile kaldığınız ilk haftada gelişmeye başlayan bir grup yumurta hücresinden, hızlı gelişme gösteren yaklaşık 10 yumurta büyüyerek, döllenme şansı olan en büyük yumurta haline gelmeye çalışırlar. Dominant olan follikül hipofizden tetiklenen bir mekanizma ile çatlar ve yumurta karın boşluğuna atılır.
Bazen birden fazla follikül gelişebilir ve hepsi döllenirse çoğul gebelik oluşur. İki adet kanamanın yaklaşık ortasına denk gelen, adetin ilk gününden itibaren 10-18. günler, hamile kalma şansınızın en yüksek olduğu dönemdir. Eğer bebek sahibi olmak istiyorsanız bu zaman dilimini doğru kullanmayı tercih edebilirsiniz.
Eğer kararı verdiğinizde hemen hamile kalamazsanız üzülmeyin, bir adet döneminizde hamile kalma şansınız yaklaşık %20’dir. Kendinizi strese sokmadan denemeye devam edin.
Yumurtalıklarınızda yumurta hücresi gelişimi devam ederken, “endometrium” adı verilen rahim iç tabakası da kalınlaşmaya başlar. Bu kalınlaşmanın nedeni döllenme meydana geldikten sonra oluşacak embriyonun rahim içinde rahatlıkla tutunmasını sağlamaktır. Oluşacak bebekteki ihtiyaçların karşılanması üzere vücudunuzun bu kısmında kanlanma artar.
Yumurtlamadan sonra döllenme olursa döllenmiş yumurta, yaklaşık bir hafta süren yolculuğuna başlar. Yolculuk sırasında döllenen yumurta hızla şekil ve içerik değiştirir. Eşinizden ve sizden gelen kromozomlar, kadın yumurta hücresi içinde birleşip, diploid kromozom sayısına sahip ilk hücre yani zigot oluşur. 2, 4, 8 hücre şeklinde bölünmeye başlayan bu ilk hücre, tüplerden rahminize ulaştığında 32 hücrelidir ve morula ismini alır. Yumurtlama sırasında korunmasız olarak cinsel ilişkide bulunmuşsanız hamile kalabilirsiniz. Bu dönemde henüz adetiniz gecikmemiştir.
Bebeklerin cinsiyeti döllenme sırasında belirlenir. Eğer yumurta hücrenizi, eşinizin X kromozomu taşıyan spermi döllerse bebek kız, Y kromozomlu spermi döllerse erkek olur. Yaklaşık bir toplu iğne başı kadar (0.015 milimetre) olan ve 107 (58-107) hücreden oluşan bir küme rahim içindeki kalınlaşmış zara ekilmeye başlar. Bu hücrelerden az bir kısmı, embriyo (bebek) oluşumunu sağlarken geriye kalanlar, plasenta yani bebeklerin eşini oluştururlar.
Döllenmeden yaklaşık 7 gün sonra rahim duvarına gömülen bu hücre topluluğu ile anne arasındaki ilk iletişim sağlanır ve gerekli besin maddeleri ile oksijen annelerden bebeklerine geçer.
4. Hafta
Hamile olduğunuzu ilk hamilelik işaretlerinden biri olan adet gecikmesiyle anlayabilirsiniz. Bazen ekilen hücreler rahim içindeki küçük damarları yırtarak, hafif damlama şeklinde bir kanamaya neden olabilir. Halk arasında "üstüne görme" olarak tanımlanan bu kanama, bazen normal adet gibi algılanabilir. Böyle bir durumda kanamayı takiben evde ya da bir laboratuarda idrar testi ile hamile olup olmadığınızı
test edebilirsiniz.
Bulantı hissi, sabah halsizliği ve kusma hamile oluğunuzu müjdeleyen diğer belirtilerdir. Sabah halsizliğini önlemeye yardımcı olmak için sık ve az öğünlerle beslenebilir, sabah kalkmadan önce hafif bir şeyler atıştırabilirsiniz. Asitli gıdalardan ve kokulu her türlü maddeden uzak kalmanız yararlı olabilir. Kendinizi yorgun hissederseniz dinlenmeniz yeterli olacaktır. Bu haftadan itibaren bazı yiyeceklere ve tatlara karşı aşırı istek duyulabilirsiniz. Buna halk arasında aşerme denmektedir. Yorgunluk, midenizde kazınma, göğüslerinizde gerginlik ve acıma, bulantılarla birlikte artık ben demeye başlıyorsunuz.
Henüz bir değişiklik hissetmeseniz de sıvı ile dolmaya başlayan bir gebelik keseniz oluşmaya, bebek eşi şeklinde farklılaşan hücreler embriyoya oksijen ve besin taşımaya başlamıştır.
Bebekler rahmin içindeki amniyon denilen bir sıvı içinde gelişir. Bu sıvı, bebeklerin rahat hareket etmesinde, olası darbelerden korunmasında, akciğerlerinin, sindirim sisteminin ve diğer pek çok organının sağlıklı gelişmesinde etkin rol oynar.
5. Hafta
Döllenmeden sonraki 16. günde gelişim iyice hızlanır. Beklenen adet gecikmiştir.
Hala çok büyük değişiklikler yoktur. Sabah yorgunluğu, bulantı, aşerme, meme uçlarının koyulaşmaya başlaması ve gerginlik hissi, sık sık idrara çıkma, gri sümüksü vajinal akıntı gibi bazı hamilelik belirtileri ortaya çıkmaya başlar. Ancak bunların hiçbiri olmadan hamilelik devam edebileceği gibi tedavi gerektiren bulantı ve kusmalar da görülebilir.
İlk trimestri sırasında, vajinal kanama ya da lekelenme ile karşılaşırsanız mutlaka doktorunuza danışmalısınız. Kanama ciddi olmayabilir ama düşük ve dış gebelik olasılıkları açısından mutlaka değerlendirilmesi gereklidir. Kanama yerine kramp ya da karın ağrınız varsa yine mutlaka doktorunuza durumu bildirmeniz gerekir.
Embriyo hızla gelişirken, bebekleri besleyen plasenta ve bebekleri ılık ve güvenli bir ortamda koruyup, içinde rahat hareket etmesini sağlayan amniyotik kese de gelişmeye devam etmektedir.
6. Hafta
Hamilelik hormonları beyninizdeki bulantı merkezini uyarır ve bunun sonucu olarak koku ve tatlara karşı hassasiyet göstermeye başlayabilirsiniz. Eğer aşırı derecede bulantı ve kusma varsa mutlaka doktorunuza gitmek zorundasınız çünkü geri dönmesi sıkıntılı karaciğer hasarı oluşabilir.
Jinekolojik muayene ile rahim ve vajendeki değişmeler belirlenebilir. Döllenmeden sonraki 21-23. günlerde embriyonun boyu 1.5-3 mm kadar olmuştur. Kafa yapısı, ilkel sinir sistemi, göz ve kulak taslakları oluşmuştur ve ilk kalp bu dönemde kasılmaya başlar. Ancak damarlar tam anlamı ile gelişmediğinden tam bir dolaşım olmaz.
Bu dönemde bebeklerin organ gelişimi oldukça kritiktir. Alkol, sigara gibi bebek için zararlı olabilecek her şeyden uzak durmanız gerekir. 6. haftanın sonuna gelindiğinde bebeklerin ortalama boyu 5 mm, ağırlığı ise 0.4 gr’dır.
7. Hafta
Vücudunuzda da değişiklikler hissetmeye başlarsınız. Sabah yorgunluğu ve aşerme durumları iyice kendini göstermektedir. Göğüslerinizde dolgunluk ve gerginlik hissedebilirsiniz.
Embriyonun kafası, vücuduna göre oldukça büyük bir şekil almaya başlar. Bu dönemde bebeğinizin kolları, bacakları, kaburga kemikleri, kulakları ve omurgası giderek sertleşir. Çenesi şekillenmeye başlar, hatta yutkunabilir. Cinsel organı da yine bu dönemde oluşmaya başlar. Ortalama olarak boyu 11-13 mm’ye, ağırlığı ise 1 grama ulaşır. Kalp, akciğer, gözler, bağırsaklar nüveleri başlar. Kapanan beyin omurilik kanalı içerisinde beyni ve omuriliği gelişmektedir.
8. Hafta
Rahminiz hamile kalmadan önce yumruk kadarken şimdi bir portakal büyüklüğüne ulaştı. Kasıklarınız ve karnınızın altı gerilmeye başlar. Rahminiz büyümeye başladığı için zaman zaman kasılmadan kaynaklanan kramp tarzında ağrılarınız olabilir. Eğer bu ağrılar sıklaşır ve kanama olursa derhal doktorunuza başvurmanız gerekir.
Bebeğiniz hızla büyüyor! Özellikle de beyni ve kafası. Çenesi belirginleşmeye başlar. Omuriliği gelişimini sürdürür. Göz kapakları kıvrım şeklinde ayırt edilebilir. Alt yemek borusu farklılaşır ve nefes borusundan ayrılır. Kalp içinde kapakçıklar ve kalbin 4 odacığı fark edilmeye başlar. Böbrek oluşmaya başlar. Belli başlı bütün iç organlar oluşmuştur. Kol ve bacaklar şekillenmeye başlar. Henüz hissetmeseniz de bebekler bu dönemle hareketlenmiş olurlar. Ortalama olarak boyları 2.5 cm’e, ağırlıkları ise 2 grama ulaşır.
9. Hafta
Dışardan bakıldığında anlaşılmasa bile siz karnınızın büyümeye başladığını hissedebilirsiniz. Rahminiz de hızla büyümektedir. Hazımsızlık çekebilir, gaz ve mide yanmasından şikayetçi olabilirsiniz. Adet öncesinde yaşadığınız gerginlik ve duygusal değişiklikleri bu dönemde de hissedebilirsiniz.
Bebeklerin başından poposuna kadar olan uzunluğu yaklaşık 2 ila 3 cm’e ulaşır. Parmak uçları biraz daha şişkince ortaya çıkmış, baş biraz daha dik, ense oluşmuştur. Bebeklerin kol, bacak ve vücut hareketlerini ultrason altında görülebilse de bunları hissedemezsiniz. Ortalama olarak boyu 4 cm’e, ağırlığı ise 4 grama ulaşır.
10. Hafta
Hamileliğiniz bu dönemde de belirginleşmese de daha gevşek ve bol giysilerle daha rahat etmeye başlarsınız. Sonuna yaklaşmakla birlikte duygusal değişiklikleriniz ve aşerme durumunuz devam etmektedir. Bebeklerin henüz gözleri kapalıdır. Gonadlar gelişir ve testis ya da over olarak farklılaşır. Kalbi gelişimini büyük ölçüde tamamlamıştır.
Gövdesinin dışında gelişen bağırsakları karın boşluğunun içine doğru hareket eder. Kasları güçlenmeye, dizleri ve ayakları belirginleşmeye başlar.
Hemen hemen bütün eklemler ve ekstremitelerin oluşumu tamamlandığı için bebek artık su kesesi içinde hareket etmeye başlar, ancak bu hareketler sizin hissetmeniz için yeterli değildir. Ortalama olarak boyu 5.5 cm’e, ağırlığı 6 grama ulaşır.
11. Hafta
Hamileliğinizin en kritik dönemi geride kaldı. Artık ellediğinizde rahminizi karnınızın alt kısmında hissetmeye başlayabilirsiniz. Diş etlerinizde tırnaklarınızda ve cildinizde değişim gözlemleyebilirsiniz. Bu değişiklikler, artan vücut ısısı ve hızlanan dolaşıma ve melanini uyaran hormonun ciltteki melanositleri uyarmasına bağlıdır.
Bebeklerin beyni bu dönemde hızla büyümesini sürdürmektedir. Başı ile gövdesi hemen hemen aynı boyuttadır. Gözleri kapalıdır. Böbreklerde idrar üretimi başladığından içinde yüzdüğü amniyon sıvısının da miktarı artmaya başlar ve bu haftada yaklaşık 50 ml olur.
Bebek ilk tekmelerini atmasına rağmen henüz bunu hissetmezsiniz. Organ gelişimi büyük ölçüde tamamlayan bebek, kemik oluşuma bu haftadan itibaren başlar. Ortalama olarak boyu 7 cm’e, ağırlığı ise 8 grama ulaşır.
12. Hafta
Hamileliğinizin bu dönemine kadar yaklaşık 1-1.5 kg almış olabilirsiniz. Aşerme, bulantı-kusma ve sabah yorgunluğu hissiniz bu dönemde iyice azalır.
Bebeklerin yüzü belirginleşmeye, üst damağı birleşmeye başlar. Yüz derisi içinde kıl kökleri belirmeye, ses telleri oluşmaya başlar. Bebekler bu dönemde teorik olarak ses çıkartabilir.
Bebeklerin minik kalbi kan pompalamaya başlar. İç organlarının tamamı çalışır durumdadır. Çişini yapabilir. Parmakları ultrasonda seçilebilir. Ortalama olarak boyu
8 cm’e, ağırlığı ise 18 grama ulaşır.
13. Hafta
Bu dönemde hamileliğin getirdiği olumsuz etkiler neredeyse tamamen etkisini yitirir. Şimdiye kadar bulantı, kusma, sabah yorgunluğu nedenleriyle kilo alamadıysanız artık kilo almaya ve kendinizi daha iyi hissetmeye başlarsınız. Bu dönemde kendinizi fazla yormamalı, dinlenmeye çalışmalısınız.
Rahminiz büyüdükçe gerilir ve etrafını çevreleyen, yerinde tutan zarların da gerilmesine neden olur. Bunu hafif bir kasık ağrısı şeklinde algılayabilirsiniz. Göbek kordonu plasentadan fetusa gerekli maddeleri taşırken, fetustaki artık maddeleri de dolaşım sisteminize aktarır.
Başı vücudundan büyük ya da vücudu kadardır. Gözleri birbirine daha yakındır, görünümü gittikçe daha çok insana benzemektedir. Bağırsakları karnının içerisindeki normal yerlerine geçer. Elleri ve ayak parmakları tamamen oluşmuştur, eklemleri çalışmaktadır. Bebeklerin başından poposuna kadar olan uzunluğu yaklaşık
6.5-8 cm’e, ağırlığı ise 70 grama ulaşır.
14. Hafta
Hamile olduğunuzu etrafınızdakiler de fark etmeye başlayabilir. Bulantılarınız kesilir, bu sayede beslenmeniz düzelir, kendinizi daha enerjik hissedebilirsiniz. “Relaxin” adı verilen plasenta hormonunun gevşetici etkisi ile mide içeriği yemek borunuza kaçıp yanma hissetmenize neden olabilir.
Belinizde hafif ağrı hissedebilir, kabızlık çekebilir, tansiyonunuzda hafif düşmeler yaşayabilirsiniz. Hamileliğinizin bu haftasına kadar kaybettiğiniz cinsel dürtülerinize yeniden kavuşabilirsiniz. Herhangi bir komplikasyon yoksa cinsel hayatınıza devam edebilirsiniz.
Rahminizin hızla büyümesi nedeni ile karın kaslarında gevşeme, kalça, karın, bacak ve göğüslerinizde çatlaklar oluşabilir. Hamilelikte ortaya çıkan çatlakların temelinde cilt altındaki bağ dokusunun içerik ve düzenlenmesindeki kişisel farklılıklar yatar. Herkes de görülmeyebilir.
Bu dönemde bebeklerin ensesi uzar ve çenesi iyice belirginleşir. Kulakları başının arkasından daha öne ve yana doğru gelir. Bebeklerin artık parmak izi vardır. Artık yutkunabilir ve çişini yapabilirler. Dışarıdan yapılan uyarılara (rahime ultrason probu ile basınç yapıldığında) kıvrılıp doğrularak yer değiştirir. Bebeklerin başından poposuna kadar olan uzunluğu yaklaşık olarak 8-10 cm’e, ağırlığı 25 grama ulaşır.
15. Hafta
Artık dışarıdan da hamile olduğunuz anlaşılmaktadır. Amnios suyu artmış ve 150 cc kadar olmuştur. Rahminizi göbeğinizin 7.5-10 cm altında hissedilebilirsiniz. Kan hacminiz artar ve toplardamarlarınızdaki genişleme nedeniyle burnunuz kanayabilir. Toplardamarlarınız belirginleşir, bacaklarınızdaki toplardamarlar şişer ve varis oluşabilir.
Uyurken ya da yatarken sol yan tarafınıza yatmaya çalışın. Sırt üstü yatarken bebeklere giden kan akımında azalmalar olabilir. Bu pozisyonda yatmaktan rahatsız olursanız sırtınıza ve bacaklarınızın arasına yastıklar koyabilirsiniz. Eğer varis ve hemoroid
ya da buna benzer sorunlar yaşıyorsanız dinlenirken bacaklarınızı kalbiniz düzeyine kadar yükseltin. Bu dönemde göğüslerinizden “kolostrum” adı verilen sıvı gelebilir, normal bir durumdur.
Bebek, amniyotik sıvıdan içmeye başlamıştır. Ancak bu konuda deneyimli olmadığından, sık sık hıçkırır. Gelişmekte olan bebeklerin kafası üzerinde “lanugo” adı verilen ince ve ipeksi tüyler belirir ancak doğumda kaybolurlar. Ciltleri oldukça incedir ve derilerinin altında damarlar görülebilir. Ortalama olarak boyu 13 cm’e, kilosu 75 grama ulaşmıştır.
16. Hafta
Artık rahminizi göbeğinizin 7.5-10 cm altında hissedilebilirsiniz. Rahminizdeki amniyon suyu artar ve 250 cc kadar olur. Birden çok hamilelik yaşamışsanız bağırsakta gaz ya da karında kas seğirmesi gibi bebek hareketlerini hissedebilirsiniz.
Hissetmiyorsanız endişe etmeyin fetal hareketler kadından kadına değişen zamanlarda; 16-20. haftalarda hissedilebilir ve bir bebek diğerinden daha hareketli olabilir. Bu haftada down sendromunu belirlemek için çok önemli olan üçlü tarama testi yapılabilir. Bu test için ideal zaman aralığı 16-20. haftalardır.
Bebeklerin bacakları artık kollarından daha uzundur. Tırnakları tam olarak oluşmuş, başındaki ince kıllar ve tüyler daha da belirginleşmiştir. Sinir sistemi gelişimi büyük ölçüde tamamlanmıştır. Sinir uyarıları ve bunlara kasların yanıtı sonucu artan ince el, kol, bacak, vücut hareketleri görülebilir. Özel bir stetoskopla bebeğin kalp sesleri duyulabilir. Bebeklerin başından poposuna kadar olan yaklaşık uzunluğu 10.75-11.5 cm’e, ağırlıkları 140 grama ulaşmıştır.
Bu dönemde ultrason ile bebeklerin cinsiyetini öğrenilebilir.
17. Hafta
Bu dönemde iştahınız düzelmiş, düşük korkunuz azalmış, hareketleriniz henüz fazla kısıtlanmamıştır. Eklemlerinizde gevşeme artarak devam etmektedir. Yataktan kalkmak için aceleci davranmayın, önce oturun, sonra el ve kollarınızın yardımıyla ayağa kalkın. Dengesiz ve ağır yükler taşımayın. Yerden bir şey alırken diz çökerek almaya dikkat edin.
Rahatlıkla ulaşamadığınız yüksekliklerden kendinizi zorlayarak bir şey almaya çalışmayın.
Bu haftadan itibaren bebeklerin cilt altı yağ depoları hızla artmaya başlar; emme, yutma refleksleri ortaya çıkar. Kemiklerinde kalsiyum depolama işlemi hızlanır. Bebek artık parmağını emebilir, minik kalbi günde 30 lt kan pompalar.
Bebek ve plasenta bu haftada yaklaşık aynı boyutlardadır. Ortalama olarak boyu
18 cm’e, ağırlığı 150 grama ulaşır.
18. Hafta
Bebeğiniz büyüyor! Bu haftalarda o büyüdükçe siz de 2-4 kilo alırsınız. Kalbiniz hamile kalmadan önceye göre %30-50 daha fazla çalışır.
Bebekler artık ellerini ve ayak parmaklarını sık sık açıp kapar. Bağırsaklarda “mekonyum” adı verilen ilk dışkı bu gebelik haftasından itibaren oluşmaya başlar.
Bu hafta ile 22. hafta arasında yapılacak ayrıntılı bir ultrason muayenesi bebek ile ilgili size
normal gelişme, gebelik yaşı, cinsiyeti ile ilgili güvenilir bilgiler verir. Bebeklerin bu dönemde ortalama olarak boyu 20 cm’e, ağırlığı 210 grama ulaşır.
19. Hafta
Rahmin kasılmasına bağlı olarak hafif ağrılarınız olabilir. Gebelik hormonlarının etkisi ile yüz, omuz ve kollarda küçük damar uçlarındaki genişlemelere bağlı olarak kırmızılıklar görebilirsiniz. Kabızlık, bacaklarda kramp, eklemlerde şişlik, sırt ağrıları yaşayabilirsiniz.
Bu haftada vücudunuzda artık 4 lt fazla sıvı dolaşmaktadır, bu sıvı doğuma kadar 1,5 lt daha artar. Bu haftadan itibaren bebeklerin cildini sürekli olarak maruz kaldığı sıvı ortamdan kaplayarak koruyan, beyaz renkli, krem kıvamında “vernix caseosa” adı verilen madde üretilmeye başlar. Cilt transparan, altında damarlar görünür haldedir. Bebeklerin başından poposuna kadar olan uzunluğu yaklaşık 13-15 cm’dir. Ortalama olarak boyu 22 cm’e, ağırlığı 280 grama ulaşır.
20. Hafta
Rahim üst sınırı, göbeğiniz hizasına gelmiştir. Beliniz artık kalçanızdan ve omuzlarınızdan daha kalındır. Hiperdinamik dolaşım nedeniyle normalden daha fazla terliyor olabilirsiniz ama güzel olan bu dönemde bebek hareketlerini hissetmeye başlamanızdır.
Bebekteki tırnak, saç ve kirpik oluşumu tamamlanmıştır. Koku, tat, işitme, görme ve dokunma duyuları iyice aktif olmaya başlar. Vücudunun büyük bir kısmı “lanuga” olarak adlandırılan yumuşak ve tüylü bir tabaka ile kaplıdır. Bu haftada doğumdan sonra
5 yaşına kadar devam edecek olan hızlı beyin olgunlaşması başlar.
Bebekler, karında uyku ve uyanıklık dönemlerine girer. Ortalama olarak boyları
25 cm’e, ağırlıkları 340 grama ulaşır.
21. Hafta
Artık hamile olduğunuz iyice bellidir. Rahim göbek hizasını geçmiştir. Bu zaman kadar yaklaşık 3.5-5 kg almış olmalısınız. Bu dönemde düzensiz kasılmalar hissedebilirsiniz. Genelde dinlenme ile geçen bu kasılmalar, düzenli aralıklarla yaşanıyorsa veya dinlendikten sonraki bir saat içerisinde 4 defadan daha fazla görülüyorsa mutlaka doktorunuza danışmanız gerekir.
Bu dönemde bebeklere yer kazandırabilmek amacıyla öne doğru ilerleyen pelvisten dolayı bel ve sırt ağrıları yaşayabilirsiniz. Artmış gebelik hormonları nedeniyle gevşeyen idrar yollarında idrar akım hızı yavaşladığından daha kolay iltihap gelişir. Diyet ile aldığınız demir hamileliğinizde size yeterli gelmeyeceği için, daha önce başlamadıysanız bu haftadan itibaren demir desteğine başlamanız gerekebilir.
Bebeklerin kalp kası güçlenmeye ve daha güçlü bir şekilde kan pompalamaya başlar. Bebeğinizin bulunduğu ortamın oksijeni daha az olduğu için kanın daha hızlı gezmesi, kalp kasının daha fazla çalışması gerekir. Bu nedenle rahim içindeki bir bebek için kalp atım sayısı 120-160 arasında artar. Ortalama olarak boyu 28 cm’e, ağırlığı 400 grama ulaşır.
22. Hafta
Hamileliğinizin bu döneminde kramplarla daha sık karşılaşabilirsiniz. Kimi zaman rahatsızlık veren bu krampları önlemek için kalsiyum ve potasyum bakımından zengin yiyecekler tüketmeniz yardımcı nitelik taşıyabilir. Uyumadan önce ılık bir bardak süt içmeniz, muz, portakal ya da greyfurt yemeniz faydalı olabilir.
Kramp oluştuğunda sertleşen kasın tersi yönde bacaklarınızı germek krambın daha çabuk geçmesine yardımcı olabilir. Karnınızın büyümesine bağlı olarak bel kavisiniz de içeri doğru genişlediğinden vücudunuzun denge merkezi yer değiştirmektedir. Bünye buna aynı hızda uyum sağlayamadığından dengenizi sağlamakta güçlük yaşayabilirsiniz.
Göz kapakları oluşmuştur ve onları hareket ettirebilir. Beyindeki gelişmeler bu haftadan itibaren biraz hızlanacaktır. Bebek eğer erkek ise testisler ilk gelişim yerleri olan karın içi bölgeden skrotuma inmeye başlar. Bebekler bu dönemde minik bir insan modeli görünümündedir. Güzel sesleri ayırt edebilir, seslere hareketleriyle yanıt verebilir. Onunla konuşabilir, şarkı söyleyebilir, konuşabilirsiniz. Bebek doğduktan sonra aynı seslerle kolayca sakinleştirebilirsiniz. Ortalama olarak boyu 29 cm’e, ağırlığı 470 grama ulaşır.
23. Hafta
Hamileliğinizin ilk günlerinden bu yana ortalama olarak 4.5-5.5 kilo almış olmalısınız. Sırt ağrılarınız artmış olabilir. Bu ağrılar dengesiz bir şekilde karnın ön kısmında taşınan ağırlığın karşılanması için omurga ve etrafındaki kasların yüklerinin artmasına bağlıdır. Sırt ağrılarınızı gidermek için dengeli hareket etmeye, durumunuza uygun oturmaya, masaj ve sıcak uygulamalardan faydalanmaya özen gösterin.
Bu haftadan itibaren eşinizin elini karnınıza koymak, bebekteki hareketleri hissetmesini sağlayacaktır. Kimi zaman bebek hareketlerinin dışarıdan bile görünebilmesini sağlayan, bebeklerin içinde bulunduğu amniyon sıvısının göreceli olarak fazla olmasıdır. Yani bebeklerin özgürce hareket etmesi için geniş bir alanı vardır.
Bu haftada bebeklerin vücudu giderek normale dönmektedir. Başı hala vücuduna göre nispeten biraz daha büyüktür. Orta kulak kemikleri de gelişimini tamamlar ve sesler bebeklerin işitme merkezine iletilmeye başlanır. Bu sayede bebek artık duymaya başlar. Cildi hala kırışıktır ve hızla kilo almaya devam eder. Lanugo kılları daha koyu
bir renk alır. Ortalama olarak boyu 31 cm’e, ağırlığı 550 grama ulaşır.
24. Hafta
Bu dönemden sonra kilonuz, haftada 350-500 gr civarında artıyor olmalıdır.
Eğer hızla kilo alırsanız ve vücudunuzda şişlikler oluşmaya başlarsa mutlaka doktorunuza danışın. Tansiyon takibi ve idrarda albümin bakılarak gebelik zehirlenmesi açısından araştırma gerekebilir.
Bebek parmağını emebilir, öksürebilir, hıçkırabilir, gözlerini açabilir. Oldukça buruşuk olan cildi “verniks” olarak adlandırılan bir madde kaplanır. Bilimsel verilere göre bebeklerin algılarının önemli bir kısmı geliştiği için uyaranlara refleks olarak değil, bilinçli cevap vermeye başlarlar. Bebek öğrenmeye, bilgileri hafızasında tutmaya ve mantıklı tepkiler vermeye başlar. Doğduğu takdirde yaşam şansı yok denecek kadar azdır. Ortalama olarak boyu 32 cm’e, ağırlığı 600 grama ulaşır.
25. Hafta
Bebekteki hareketleri tam olarak hissettiğiniz dönemdir. Karın içinde rahmin hızla büyümesine bağlı olarak mide yanmaları ve hazımsızlık hissedebilirsiniz. Bu nedenle
az ve sık yemeye, dinlenirken ayaklarınızı yukarıda tutmaya özen gösterin. Büyüyen rahmin baskı yapması ve buna bağlı olarak dolaşımın bozulması nedeni ile bacaklarınızda ve belinizde hatta parmaklarınızda bile ağrılar olabilir. Bu gibi durumlarda soğuk tatbikiyle rahatlayabilirsiniz.
24-28. haftalarda şeker yükleme testi yaptırmalısınız. Bu test ile daha önce şeker hastalığı olmayan kişilerde bile sadece gebelikte ortaya çıkan, bebek ve anneyi olumsuz etkileyen şeker hastalığı açığa çıkarılmaya çalışılır. Konuyla ilgili mutlaka doktorunuza danışmanız gerekir.
Bebek cildindeki şeffaf görünüm kaybolmaktadır. Cildi kıvrımlarla kaplıdır. Kalp atışları stetoskop ya da bebekteki duruş pozisyonuna göre uygunsa karına kulak dayayarak bile duyulabilir. Ortalama olarak boyu 33 cm’e, ağırlığı 700 grama ulaşır.
26. Hafta
Bebekler durmak bilmeyen bir hızla büyüdüğü için hareketleri gittikçe güçlenmektedir. Bu da kaburgalarınızda ve karnınızda ağrılar olmasına neden olabilir.
Bu haftada bebeklerin akciğer gelişimi hızlanır. Akciğerler çalışmaları için çok gerekli olan, “surfaktan” denilen maddeyi üretmeye başlar. El ve ayak izleri oluşmaya başlar. Beyin fonksiyonları normal bir yeni doğanınkine benzer. Ortalama olarak boyu 34 cm’e, ağırlığı 820 grama ulaşır.
27. Hafta
Hamileliğinizin bu haftasında karnınızda bir sertleşme hissedebilirsiniz. Bunlar rahimde, normalde görülen kasılmalardır, ancak 30 saniyeden uzun süren ve 15 dakikadan daha sık aralıklarla oluşan düzenli kasılmalar hissederseniz, erken doğum işareti olabileceği için hemen doktorunuzu aramanız gerekir.
Kan basıncınızın kontrol edilmesi için dört günde bir tansiyonunuzu ölçtürmeniz faydalı olacaktır. Bu dönemde yaşayabileceğiniz sıkıntılardan biri de solunum ve uyku problemleridir. Yatmadan önce ufak bir yürüyüşe çıkmanız ya da yatarken kullandığınız yastık sayısını artırmanız yardımcı olabilir.
Bu haftada bebeklerin beyni ve akciğerleri gelişmeye devam eder. Artık ağlayabilir. Parmağını emerek kendini sakinleştirir. Ortalama olarak boyu 34 cm’e, ağırlığı 1000 grama ulaşır.
28. Hafta
Rahim büyüklüğünüz neredeyse kaburgalarınızın seviyesine ulaşır. Sindirim sorunları, uykusuzluk, zor nefes alma gibi sıkıntılar artarak devam eder. Bol sıvı, taze sebze meyve almakla kabızlık azaltılabilir. Bu haftada bacaklarınızda oluşan varislerde artış ve şişme fark edebilirsiniz.
Hemoroid probleminiz varsa bu kötüleşebilir ya da bacaklarınıza sık sık kramplar girebilir. 2. trimester döneminde bebeklerin kalsiyum ihtiyacı artar. Asla kalsiyumsuz kalmaz ancak yeterli kalsiyum almazsanız kemiklerindeki depo azalır.
Bebeklerin akciğerleri dış dünyada yaşamaya hazır hale gelmektedir. Rüya görmeye başlayabilir. Prematüre sınıfına girdiği için erken doğduğu takdirde yaşama şansı yükselir. Bebek artık karnınızda ağlayabilir, hıçkırabilir. Vücudu yağ depolamaya başlar. Sesleri tanır. Bebeklerin kişiliklerinin 28. hafta itibariyle oluştuğu düşünülmektedir. Ortalama olarak boyu 36 cm’e, ağırlığı 1100 grama ulaşır.
29. Hafta
Rahminiz büyümeye ve çevreye baskı yapmaya devam eder. Bu haftalardan sonra gebeliğin ilk haftalarındaki gibi sık idrar yapma isteği tekrar ortaya çıkabilir. En son trimester tipik olarak bu hafta başlar ve 40 haftaya kadar ve bazen daha da sonrasına kadar devam eder. Çoğu kadın bu trimester sırasında ortalama 5 kg alır.
Vajinal kanama, iç çamaşırlarınızı ıslatırcasına gelen akıntı ya da sıvı olduğu takdirde mutlaka doktorunuza danışmanız gerekir. Su kesesi normalde doğumda ya da doğuma yakın dönemde açılır. Erken açılması durumunda, bebek ve siz ciddi bir enfeksiyon riski ile karşı karşıya kalabilirsiniz.
Bebekler bu haftalarda gözlerini açabilir, parlak bir ışık kaynağını bulmak için başını döndürebilir. Yağ tabakaları oluşmaya devam eder. Duyuları tamamen gelişmiş olduğu için ışık, ses, tat ve kokuyu algılayabilir. Ortalama olarak boyu 38 cm’e, ağırlığı 1300 grama ulaşır.
30. Hafta
Hamileliğinizin başından bu yana kilonuz 7-8 kilo kadar artmıştır. Sindirim sistemi ile ilgili sorunlarınızı az ama sık, yüksek lifli yiyecekler tüketerek ve bol sıvı içerek azaltabilirsiniz. Bacaklarınıza sık sık kramp girebilir. Doğuma kadar vitamin ve mineral alımını sürdürmeniz hem sizin sağlığınız hem de bebek sağlığı açısından oldukça önemlidir.
Bebekteki hareketlerini sayarak durumu hakkında kabaca bilgi edinmeniz mümkündür. Bir gün içerisinde, uyanık olduğunuz 12 saatlik süre boyunca 10 kez hareket ediyorsa bu olumlu olarak yorumlanır. Bebek az hareket ediyor ya da hiç kıpırdanmıyorsa doktorunuza danışmanız gerekir. Bebekteki lanugo tüyleri kaybolmakta, başı uzamakta ve hızla beyni gelişmektedir. Ortalama olarak boyu 45 cm’e, ağırlığı 1350 grama ulaşır.
31. Hafta
Rahminiz artık karnınızı dolduracak kadar büyümüş, midenizde yanma ve sindirim güçlüğü başlamıştır. Solunum, sindirim ve dolaşım sisteminizdeki yüklenme giderek artmaktadır. 8-10 kg civarında kilo almış olabilirsiniz. Artık bebeklerin bulunduğu yer daraldığı için kendilerine yer açma çabasıyla annenin organlarını yukarı doğru iterler ve midenizi sıkıştırırlar.
Bebekler gözlerini kırpabilir ve kapatabilir, uterus içinde görebilir, ışığı karanlıktan ayırabilir. Yeri kalmadığı için fazla hareket edemez. Artan cilt altı yağ dokusuna bağlı olarak şişmanlamaktadır. İşitme duyusu iyice gelişmiştir; tanıdık sesleri ve müziği ayırabilir. Ortalama olarak boyu 45 cm’e, ağırlığı 1750 grama ulaşır.
32. Hafta
Daha önce doğum yapmış olsanız bile her hamileliğiniz birbirinden farklı olabilir.
Bu aylarda göğsünüzden "kolostrum" denilen ilk süt gelebilir. Bebeklerin büyüklüğü, pozisyonu ve içinde yüzdüğü sıvı miktarına bağlı olarak karnınız değişik şekillerde görülebilir. Bel, kasık, bacak ağrılarınız artabilir. Dinlenirken bacaklarınızı yüksekte tutmanız uygun olacaktır. Yatarken sol yana yatmaya ve bacak altı veya aralarına, karnınızın yatağa dayandığı tarafa yastıklarla destek olabilirsiniz. Doktorunuzun yönlendirmesine de bağlı olmak kaydıyla kontrollere daha sık gitmeniz uygun olabilir.
Bebeklerin hareket alanı gittikçe daralmaktadır. Gözlerini açıp kapar, izlemeye başlar, irisi ışığa ve karanlığa tepki verir. Solunum hareketleri yapar. Yağ ve kas dokusunda artış hızlanır. Beyin gelişmeleri hızlanır. Bebek uyuduğunu ve hareket ettiğini farklı hareketler ile belli eder. Cilt altı yağ dokusu gelişmeye devam ettikçe rengi kırmızıdan pembeye dönmeye başlar. Ortalama olarak boyu 45 cm’e, ağırlığı 1800 grama ulaşır.
33. Hafta
Hamileliğinizde biraz daha zorlu bir dönem başlıyor. Yürüyüşünüz zorlaşacağı için elleriniz belinizde, belinizi öne doğru iterek yürüyebilirsiniz. Sırt ağrılarından kaçınmak için doğru durmaya çalışmalısınız. Özellikle geceleri rahat bir pozisyonda dinlenmelisiniz. Ellerinizde ve ayaklarınızda şişme varsa mutlaka tansiyonunuzun yakından takip edilmesini sağlamalısınız.
Bebeklerin akciğerlerinden salgılanan “surfaktan” denilen bir madde artmaya başlamıştır. Bu maddelerin artışı, bebeklerin dış ortamda solunum sıkıntısı olmadan yaşama şansının artması anlamına gelmektedir.
Bu haftada anne ortalama olarak 500 gr alır. Bu miktarın yaklaşık yarısı doğumda bebeklere gider. Bebek bundan sonraki yedi hafta boyunca doğum ağırlığının yarısından fazlasını alarak, rahmin dışındaki yaşam için şişmanlar. Yağ depolanmalarından dolayı cildi kalınlaşır ve pembeleşir. Erkek bebeklerde testisler yumurtalık kesesi içine girmiştir. Ortalama olarak boyu 47 cm’e, ağırlığı 2040 grama ulaşır.
34. Hafta
Minik bebeğinizle tanışmanıza oldukça az bir vakit kaldı. Hamileliğinizin bu ve bundan sonraki dönemlerinde büyük olasılıkla yorgunluk, zor uyku ve ağrılarla ilgili sıkıntılarınız olacaktır. Kilo artışınız devam edecektir. Rahmin sertleşmesine yol açan ağrıları daha sık duymaya başlayacaksınız. Mümkün olduğunca dinlenmeniz, uzun yürüyüşler yapmanız rahatlamanızı sağlayacaktır. Sindirim sisteminizle ilgili sorunları az ama sık, yüksek lifli yiyecekler tüketerek ve bol sıvı içerek azaltabilirsiniz.
Vücudunuzun, bebek ve böbrekleriniz için bol sıvıya ihtiyacı olduğu için bol bol su içmeniz gerekir. Ayaklarınız, elleriniz, yüzünüz ve ayak bilekleriniz şişebilir. Günün ilerleyen saatlerinde ve ılık ortamlarda daha da kötüleşebilir. Belirgin şişlikler hissederseniz mutlaka doktorunuza haber verin, bu erken doğumun habercisi olabilir.
Bebek, büyük olasılıkla baş aşağıda pozisyonunu almıştır. Ancak pozisyon değiştirmeye devam edebilir. Başındaki kemikleri halen yumuşaktır ve tamamen birleşmemiştir. Bu durum bebek için dar doğum kanalından çıkarken kolaylaştırır. Erkek bebeklerde testisler yumurtalık kesesi içine girmiştir. Ortalama olarak boyu 47 cm’e, ağırlığı 2040 grama ulaşır.
36. Hafta
Doktorunuz artık bebek ne durumda her hafta değerlendirmek isteyebilir. Büyük olasılıkla kilonuzda 12-15 kg kadar bir artış olmuştur ve bu haftalarda hızla kilo almaya devam edebilirsiniz. Uterus muhtemelen kaburgalarınızın altındadır ve orjinal hacminin 1000 katı kadar genişlemiştir.
Bebek artık pek fazla hareket etmeyebilir. Yağ artık yanaklarda depolanmaya başlar, deri altında yağ dokusunun depolanmasından dolayı vücudu daha dolgundur ve yüzündeki buruşukluklar kaybolur. Yavaş yavaş doğum kanalına girer, baş sivrileşir ve deforme olur. Baştaki bu şekil değişikliği doğum sırasında daha da artar ama doğduktan 1-2 gün içinde normale döner. Ortalama olarak boyu 50 cm’e, ağırlığı 2750 grama ulaşır.
37. Hafta
Artık her an minik bebeğinizle tanışabilirsiniz. Haftalık kontrolünüz sırasında doktorunuz bebek hangi durumda, doğum kanalına ne kadar uzaklıkta belirtir. Bebekler artık rahim içinde soluk alıp verme hareketleri yapmaya başlamış olurlar. Bu hareketlerin ultrasonda izlenmesi, bebek için iyi durumda olduğunun göstergesidir.
Karnınıza çok kuvvetli bir ışık kaynağı dayandığında bebek yüzünü o tarafa doğru çevirecektir. Hareket etmesi zorlaşmış, iyice büyümüştür. Karnınızda geniş dalgalar oluşturarak kendini daha çok hissettirmeye başlar. Geceleri sizi daha sık uyandırabilir. Vücudu iyice şekillenmiş, doğum kanalına yerleşme çalışmaları devam etmektedir. Beyni hızla gelişmeye devam eder. El ve ayak tırnakları, artık parmakların ucuna kadar uzamıştır. Ortalama olarak boyu 52 cm’e, ağırlığı 3000 grama ulaşır.
38. Hafta
Araştırmalara göre doğumların ancak %5'i hesaplanan doğum tarihinde olmaktadır. Doğumların %60'ı ise MDT'den 1 hafta önce veya sonra gerçekleşmektedir. Bebeğinizin kafa çevresi ile karın çevresi yaklaşık olarak birbirine eşit hale gelmiştir.
Yağ birikimine bağlı olarak kilo alımı da yavaşlar. Bebekleri kaplayan lanugo tabakasının çoğu ve "vernix caseosa'' da yok olmuştur. Bunlar diğer sekresyonlarla birlikte bebek tarafından yutulacak ve bağırsaklarında tutulacaktır. Bunlar bebeklerin ilk bağırsak hareketleriyle atılan, “mekonyum” denilen siyah-yeşil renkli dışkıyı oluşturur. Bebekler bu dönemde artık 3000 gr’ı geçkin bir ağırlıkta olurlar.
39. Hafta
Büyük olasılıkla bebek, önce başın doğum kanalına girdiği pozisyondadır. Halen bağışıklık sistemi açısından tam gelişmemiştir ve plasenta aracılığı ile anneden antikorları almaya devam etmektedir. Annelerden geçen antikorlar bebeklerin doğum sonrası en az 6 ay süreyle enfeksiyonlara karşı mücadelesinde yardımcı olacaktır. Doğumdan sonra bebek, bazı antikorları sütten almaya devam eder.
Son haftada amniyon zarı her an açılabilir ve sularınız gelebilir. Bazen hızlı ve fazla miktarda bazen de çok yavaş olabilir. Kendinizi idrar kaçırırmış gibi hissedebilirsiniz. Miktarı ne olursa olsun sularınızın geldiğini düşünüyorsanız zaman kaybetmeden doktorunuzu aramalı ve hastaneye gitmelisiniz. Artık bebekler bol bol uyuyarak kendilerini büyük güne hazırlarlar. Ortalama olarak boy
52 cm’e, ağırlık 3250 grama ulaşır.
40. Hafta
Eğer normal doğum yapmaya karar verdiyseniz, doktorunuz ultrason ve NST ile muayene ederek bebeğinizin sağlığının iyi olduğunu tespit ederse ideal zaman dolduğu halde doğum için 10 gün daha bekleyebilirsiniz. Eğer bebek, bu süre dolduğu halde dünyaya gelmediyse suni sancı denenir. Bebek dünyaya gelmek için buna da ikna olmazsa doğum sezeryan ile gerçekleştirilir. Bebeğiniz artık dünyayı selamlamaya ve sizi kendine köle etmeye tam olarak hazırdır!